Ban đầu, Nick Hess không biết chuyện gì đang xảy ra.

“Thật là kì lạ, tôi chỉ ăn một ít đồ có thành phần carbohydrate cao, và bỗng cảm thấy đờ đẫn.”

Ông trở nên khó chịu và nhức đầu một cách khó hiểu.

“Một năm sau đó, hôm nào tôi cũng nôn khi mới thức dậy,” ông nói.

“Có lúc triệu chứng này xảy ra trong vài ngày, có lúc thì đột nhiên tôi như người say rượu.”

Hess không chạm môi vào bất cứ chất cồn nào, nhưng không phải ai cũng tin lời ông.

Có lúc bà vợ ông đã lùng sục khắp nhà xem ông có giấu rượu bia đâu đó không.

“Tôi cứ nghĩ mọi người đang làm khó mình, cho đến khi vợ tôi ghi hình và cho tôi xem – tôi nhìn như người say xỉn.”

Hess sau đó nhận ra rằng ông bị “hội chứng nhà máy bia tự động” (ABS), một hội chứng rất hiếm và gây nhiều tranh cãi, bắt nguồn từ việc có một lượng men tăng quá ngưỡng trong ruột và do vậy nó biến thành phần carbohydrate từ thức ăn thành rượu trong máu.

Làm sao để chung sống với căn bệnh kỳ lạ này? Nếu những người mắc chứng này bị tất cả mọi người, từ bạn bè đến toà án tưởng nhầm là những kẻ nghiện rượu, thì họ phải làm gì?

Bằng chứng về các trường hợp như Hess được ghi nhận từ những năm 1970, khi các nhà nghiên cứu ở Nhật Bản diễn tả một hội chứng bí ẩn xuất hiện ở các bệnh nhân mắc bệnh nhiễm trùng men kinh niên.

Trong một số công trình nghiên cứu khi đó, các nhà khoa học ghi nhận việc các bệnh nhân có một enzyme gan biến tính, đồng nghĩa với việc họ không thể thải chất cồn ra khỏi người.

Mỗi chúng ta đều có một ít chất men trong ruột. Chất men này khi tương tác với carbohydrate và bột đường trong thức ăn sẽ sản xuất ra một lượng cồn nhỏ.

Trong trường hợp các bệnh nhân người Nhật, lượng men quá tải do nhiễm trùng, kết hợp với việc họ ăn nhiều gạo, vốn là chất giàu thành phần carbohydrate, và chất enzyme biến tính đã khiến cho cơ thể không thải hồi chất cồn đủ nhanh.

Barbara Cordell, trưởng khoa y tế và chăm sóc sức khoẻ tại Đại học Panola ở Texas, đang nghiên cứu hội chứng này.

Bà cùng đồng nghiệp Justin McCarthy là hai người đầu tiên phát hiện ra hội chứng này tại một người khá mạnh khoẻ ở Hoa Kỳ và kiểm tra hội chứng trong một môi trường có kiểm soát.

Vào năm 2005, một trong những người bạn của bà, tạm gọi là Joe, bắt đầu mắc hội chứng giống với cơn say xỉn.

Ông cảm thấy chóng mặt, nôn nào và kiệt sức, giống như cảm giác sau một đêm chơi bời, dù không hề đụng tới một giọt rượu nào.

Vợ ông bắt đầu ghi chép lại mỗi lần điều này xảy ra. Có lần, Cordell ngồi cạnh bàn cùng với cặp vợ chồng và con trai của họ nhằm tiến hành một bài thử nghiệm nồng độ cồn trong hơi thở.

Tất cả cùng uống một ly rượu và sau đó tiến hành việc kiểm định. Kết quả cho thấy nồng độ cồn trong hơi thở của Joe cao hơn gấp ba lần so với những người ngồi cùng bàn.

“Thật là bí hiểm,” Cordell nói, Tình trạng này bắt đầu trở nên xấu đi và đến năm 2010 thì Joe trải qua 2 đến 3 cơn say như vậy mỗi tuần.

Nhà máy rượu trong bụng

Vào tháng Giêng năm đó, Joe được đưa vào bệnh viện và được giám sát 24 giờ.

Các bác sỹ nghi rằng ông là một người nghiện rượu và đã kiểm tra đồ đạc của ông để xem ông có mang trộm rượu bia vào theo hay không.

Bên cạnh đó, không có bất cứ ai ngoài các bác sỹ và y tá được phép tiếp cận ông trong thời gian trong viện.

Ông được cho thức ăn có thành phần carbohydrate cao trong ngày và sau đó được thử máu hai tiếng một lần.

Có lúc nồng độ cồn trong máu của Joe tăng lên đến 120mg/100 ml máu – tương đương với uống bảy ly whisky.

May là Joe quen biết một nhà nghiên cứu, người có thể điều tra hội chứng của mình, thế nhưng Hess lại không được thế.

Hess đã phải chịu đựng trong nhiều năm và có lúc đã muốn buông xuôi tất cả. Ông đã đi gặp nhiều bác sỹ và trải qua mọi loại xét nghiệm ruột kết, nội soi và xét nghiệm gan.

Rất may mắn là vợ ông đã tỏ ra vô cùng kiên nhẫn và họ tình cờ tìm thấy những thông tin mà bà Cordell viết về hội chứng kỳ lạ của Joe trên mạng.

Họ đã liên lạc với bà Cordell và một bác sỹ khác, Anup Kanodia. Cả hai hiện đang nghiên cứu hội chứng ABS.

Kanodia đã phân tích mẫu phân của Hess và thực hiện các cuộc kiểm định giúp làm rõ điều gì đang xảy ra trong ruột của ông.

“Lượng men trong ruột ông cao hơn 400% so với bình thường,” Kanodia nói.

“Đây là lượng men lớn nhất ở một người mà tôi từng chứng kiến trong suốt sự nghiệp của mình”.

Kể từ đó, khoảng 50 người đã lên tiếng về việc họ mắc hội chứng tương tự, dù bà Cordell ước tính số trường hợp mắc bệnh tại Hoa Kỳ có thể cao gấp đôi.

Vấn đề là không một ai trong số này có enzyme gan biến tính như trong trường hợp các bệnh nhân ở Nhật. Vậy điều gì đang xảy ra?

Cordell giải thích một giả thiết mà họ đang nghiên cứu: “Vấn đề này nảy sinh khi chất men trở nên mất kiểm soát. Vi khuẩn thường giúp giữ chất men ổn định nhưng đôi khi men lại giành quyền kiểm soát”.

Khi nhìn vào ruột của những người mắc hội chứng ABS, bạn sẽ luôn nhìn thấy một lượng men lớn bất thường, mà phổ biến nhất là biến thể men có tên Saccharomyces cerevisiae, loại được các nhà sản xuất bia gọi là “men ủ bia”.

Bà nói những người này thường có thể chỉ ra chính xác thời điểm mắc ABS và thường thì nó trùng với việc sử dụng thuốc kháng sinh trong một thời gian dài.

Nhiều khả năng thuốc kháng sinh đã huỷ diệt vi khuẩn trong ruột của những người này trong một thời gian dài, khiến chất men phát triển quá mức.

Tuy nhiên, Cordell cho biết hiện bà vẫn chưa rõ vì sao vấn đề này không xảy ra một cách phổ biến hơn ở những người uống thuốc kháng sinh trong một thời gian dài.

Bác sỹ pháp y chuyên về chất độc, ông Wayne Jones, thì không hoàn toàn đồng ý với giả thiết của nhóm bà Cordell.

Ông cho rằng bất cứ chất cồn nào ruột chúng ta sản xuất ra từ carbohydrate cũng phải đi qua gan trước khi hoà vào huyết mạch.

Ở trong gan, chúng ta có các enzyme xử lý chất cồn để hầu hết chất này bị loại ra khỏi máu.

Chính vì quá trình này, Jones vẫn chưa hoàn toàn tin rằng người ta có thể tự sản xuất ra đủ chất cồn trong máu chỉ vì bị rối loạn men ruột, ngoại từ một số trường hợp bất thường ở Nhật Bản.

Ông đã thể hiện quan điểm của mình tại toà án với tư cách chuyên gia trong nhóm bào chữa cho bên bị hại. Luật sư bào chữa cho một người bị cáo buộc lái xe trong lúc say xỉn nói thân chủ của mình mắc hội chứng ABS.

“Trong những năm qua, nhiều người nói lượng cồn trong máu của họ không phải là do bia rượu mà do cơ thể tự sản sinh ra,” ông nói.

Vài năm trước ở Thuỵ Điển, toà sơ thẩm đã chấp nhận lời khai như vậy từ một bị cáo.

Tuy nhiên, phía công tố kháng cáo và Jones đã được yêu cầu tham gia để đưa ra bằng chứng.

Tài xế này sau đó bị buộc tội lái xe trong lúc say xỉn.

Bản thân Hess cũng đang tìm cách kháng cáo tội lái xe trong lúc say xỉn mà ông bị cáo buộc tại Hawaii. Hess đã khai nguyên nhân là do hội chứng ABS.

Tôi đã đưa cho Jones xem báo cáo mới nhất của Cordell về thời gian điều trị tại bệnh viện của người bạn của bà, Joe.

Ông nói ông muốn có thêm thông tin về phương pháp mà các bác sỹ đã sử dụng để đo nồng độ cồn trong máu bệnh nhân, cũng như lượng carbohydrate mà bệnh nhân được cho ăn.

Ông cũng muốn nghiên cứu thời gian rượu được sản xuất ra từ trong ruột trong hội chứng này.

“Tôi không nói nghiên cứu của Cordell là sai, nhưng tôi muốn xem thêm các thông tin chi tiết trước khi chấp nhận đây là sự thật,” ông nói.

Cordell thừa nhận cần có thêm nhiều nghiên cứu được thực hiện. Bà muốn có các cuộc nghiên cứu về gen cũng như quy trình trao đổi chất trong cơ thể các bệnh nhân.

“Tôi muốn rằng các bác sỹ có cách nhìn cởi mở hơn nếu có bệnh nhân mắc hội chứng này tìm đến họ”, bà nói.

Đối với Hess và Joe, thức ăn ít carbohydrate, đường và thuốc chống nấm đã giúp họ làm dịu hội chứng ABS.

“Tôi vẫn bị say khoảng hai lần một tháng,” Hess nói. “Thế nhưng bệnh của tôi không còn tệ như trước đây nữa. Tôi phải cảm ơn vợ mình. Bà ấy đã không ngừng tìm kiếm câu trả lời, ngay cả khi tôi đã sẵn sàng bỏ cuộc. Tôi rất biết ơn bà.”

Bản gốc tiếng Anh bài viết đã được đăng trên BBC Future.

Liệu cà phê sâu sắc nhiều hơn mức người ta tưởng không? David Robson gặp và phỏng vấn một triết gia tin chắc như vậy và đang gắng sức dùng cà phê để thăm dò suy nghĩ của con người.

Nhấp cà phê mà tôi thấy tựa như đang nuốt một cục than hồng rực sắp lụi – có vị khói và nhuốm mùi crê-ô-zốt. Khi tập trung chú ý hơn nữa, tôi nhận thấy nó êm hơn, bề ngoài nhơn nhớt như che dấu một bề trong sắc bén hơn, như thể một lưỡi dao được bọc vải nhung.

Trong đời mình, tôi chưa bao giờ chú ý nhiều đến thế cho một ly cà phê. Tôi không chắc rằng tôi đã nắm được những điều bí mật về nó. Nhưng nếu tôi có biết được thì nó cũng chỉ cho là một khái niệm lờ mờ về một số trong những câu hỏi lớn trong cuộc sống.

Người hướng dẫn tôi trong nỗ lực tìm hiểu này là David Berman từ Trường Trinity Dublin, một triết gia dành nhiều thời gian để nghiên cứu những phức tạp trong cơ cấu bên trong và các giác quan của tâm trí con người. Nay ông quan tâm đến đồ uống ưa thích của mình và những câu hỏi sâu có thể ẩn náu ở đáy ly cà phê. Kết quả sẽ là một cuốn sách mới mang tên Triết lý Thưởng thức Cà phê.

Với một ly cà phê Americano đặc và mang tâm lý cởi mở đón nhận mọi thứ, tôi bảo ông hãy cho tôi biết một số suy nghĩ của ông. Và rồi cuộc chuyện trò diễn ra sau đó giúp tôi khám phá những giá trị của sự chiêm nghiệm cũng như lý do vì sao người thích cà phê lại rất khác những người uống trà.

Dân sành cà phê có thể tâm huyết cho món đồ uống này, nhưng thật ngạc nhiên khi có một triết gia lại dành thời gian suy nghĩ về chất lượng của cà phê. Hẳn là họ đã rất hao tâm tổn trí nghiên cứu triết lý của Plato và Hume chứ?

Tuy nhiên, với Berman thì đây lại là một bước đi rất đỗi tự nhiên. Một trong những điều ông quan tâm là cơ chế hoạt động bên trong của trí óc.

Con người ta thường có xu thế dùng ngôn từ để khái quát hóa thế giới, nhưng Berman và một số người khác thì cho rằng cách làm đó sẽ làm nhạt nhòa đi những cảm giác căn bản, khiến chúng ta không hiểu được một cách rõ ràng về sự hoạt động tinh tế của trí óc.

Ý tưởng này không chỉ bó hẹp trong triết học. Có bằng chứng cho thấy những thứ như ngôn ngữ quả thực có thể làm thay đổi nhận thức – một hiện tượng được gọi là “quá trình xử lý từ trên xuống”. Và cách mà các giác quan phối hợp với nhau để tạo ra ý thức con người thì đã được biết đến như “vấn đề hóc búa” trong ngành thần kinh học.

Do vậy, nếu bóc tách được các thứ này thì ta sẽ hiểu rõ hơn về bản thân và về thế giới nội tại.

“Nếu như bạn uống cà phê một cách nghiêm túc như tôi, mặc dù không cần thiết phải làm vậy, thì hãy cố gắng có được trải nghiệm trực tiếp,” ông giải thích. Ông nghĩ rằng cà phê là đặc biệt hiệu quả cho thử nghiệm này. “Khi uống cà phê, ta hấp thụ chất caffeine, trí óc được kích thích và trở nên nhạy bén hơn. Thần kinh của chúng ta sẽ không trong trạng thái lờ đờ mà sáng suốt, minh mẫn.”

Vậy tôi làm một nhấp và cố gắng cảm thụ hương vị cà phê.

Berman giải thích nghiên cứu của ông đã giúp ông hiểu biết về cà phê như thế nào. Tất cả các loại cà phê đều có một “nốt nhạc chung” bắt nguồn chỉ từ một loại dầu, đó là caffeol. “Nó chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ 0,5% của hạt cà phê.” ông nói, thế nhưng nếu không có nó thì ta không nhận ra cà phê nữa. Trái lại, ông nói, ở trà thì hoàn toàn không có “tinh chất trà”; trà được hình thành từ hợp chất, nhưng không một chất đơn lẻ nào là cốt yếu cả.

Sự khác biệt giữa trà và cà phê

Do vậy Berman cho rằng cà phê và trà minh họa cho hai tầm nhìn triết học khác nhau.

Trà là cái mà rất nhiều thành phần hương vị khác nhau bổ trợ lẫn nhau, ông nói, gợi nhớ tới triết học phương Đông là mọi vật đều đan xen, kết nối với nhau.

Ngược lại, cà phê được định hình bởi thành phần cốt yếu duy nhất là caffeol như đã nói ở trên, tách rời với các vị khác, mà có lẽ cũng là một ẩn dụ thích hợp cho xu thế phương Tây phân làn ranh giới giữa thân thể và tâm linh. Tôi có cảm giác rằng lý luận này của ông không phải ai cũng thấy thuyết phục.

Tuy nhiên thành phần đơn độc của cà phê có thể đánh lừa cảm giác. Khi nhấp một ngụm tôi cảm thấy hình như hương vị caffeol rõ nét đang kích hoạt lưỡi mình, nhưng đó chỉ là ảo giác. Để giải thích điều này, Berman bảo tôi bịt mũi lại và nhấp một ngụm khác. Tất cả còn lại với tôi chỉ là một thoáng mờ nhạt của hương vị lúc trước.

“Đó là một trong những điều ngạc nhiên ở cà phê,” ông nói. “Ta nghĩ rằng ta đang thưởng thức cà phê, nhưng nếu ta soi xét nội tâm, ta sẽ phát hiện ra rằng thực tế nó là một mùi được nhận biết sai lệch như một hương vị.”

Những người sành cà phê sẽ nói với ta rằng việc có một tố chất chính không ngăn cản được các nhân viên pha cà phê ở quán tạo ra nhiều loại cà phê khác nhau. Việc rang sơ qua sẽ làm cho acid của cà phê bóng đều, tạo ra thành phẩm trông “sáng hơn”.

Ngược lại, việc rang lâu hơn, thẫm mầu hơn, sẽ tích tụ proteins và enzymes mới phía trong hạt cà phê. Những hóa chất này cấu thành nên “phần chất” của cà phê; chúng làm cho cà phê đậm hơn, sánh hơn, và chúng chặn vị chua của acid.

Berman nói rằng trong nhiều thập niên gu uống cà phê được thay đổi dao động qua lại giữa chua, nhạt với đắng, đậm đặc.

Cà phê thời kỳ đầu là loại nguyên hạt được rang già, sau đó là làn sóng đầu tiên của loại cà phê sản xuất công nghiệp có vị chua hơn. Tiếp đến là làn sóng thứ hai, loại cà phê phục vụ trong các quán như Starbucks và Costa, cũng là sự trở lại với gu cà phê có vị đắng hơn, rồi tiếp nữa là làn sóng thứ ba với các quán pha chế lẻ, người ta lại thích loại cà phê ngả vị chua, có pha trộn vị thơm.

Berman cho rằng sự thay đổi qua lại giữa hai thái cực cho ta nhìn nhận một cách sâu sắc hơn về tính cách con người nói chung.

Ông ngờ rằng gu thích dùng cà phê đắng hoặc cà phê thơm thể hiện một “kiểu” nghĩ căn bản, tức là nếu ta đứng về một phe thì ta sẽ thấy rất khó để hiểu nổi quan điểm của phe kia. “Điều mà ta phát hiện ra trong các gu uống cà phê khác nhau cho thấy con người ta bất đồng với nhau đến đâu trong những vấn đề căn bản,” ông nói.

Cuộc chuyện trò của tôi với Berman chắc chắn sẽ cho tôi nhiều điều đáng để suy ngẫm. Khi uống đến tận giọt cà phê cuối cùng trong ly, tôi mới nhận ra rằng đã lâu lắm tôi mới tận hưởng một ly cà phê thú vị như vậy.

Ngay cả nếu ta không bị thuyết phục bởi giá trị triết học của cà phê thì có lẽ Berman cũng đã đưa một ý kiến hay về việc suy xét nội tâm con người.

Bài gốc tiếng Anh đã đăng trên BBC Future

Tôi thử whiskey Scotch lần đầu tiên khi còn là một sinh viên nghèo.

Chai rượu 3 bảng Anh được đem ra dùng sau bữa ăn chỉ là món mỳ macaroni với phó mát hộp, bên cạnh túp lều dã ngoại dựng dưới chân núi Ben Nevis – ngọn núi cao nhất của Anh quốc, nằm tại Scotland.

Khó có thể nói là ngon trong lần uống thử này, dù tôi đã nhấp môi loại whisky được ưa chuộng nhất thế giới.

Tôi đã tự hứa với bản thân rằng lần sau đến Scotland, tôi sẽ thử loại rượu ngon nhất ở nơi này bằng mọi giá.

Chai whisky Scotch đầu tiên mà tôi thử hồi đó là một chai pha trộn (blended whisky).

‘Blended whisky’ hay ‘single malt’?

Tất nhiên, khi đó tôi không phân biệt được giữa loại mạch nha đơn cất (single malt) và loại pha trộn cho đến khi quay trở lại Scotland 8 năm sau đó.

Hầu hết những người khác cũng không phân biệt được giữa hai loại.

Loại blended whisky, vốn chiếm hơn 80% thị trường, bao gồm những nhãn hiệu như Johnnie Walker và Dewars, được pha trộn giữa rượu mạch nha và rượu lúa mạch từ nhiều xưởng rượu khác nhau.

Người Scotland thường gọi rượu mạch nha đơn cất (single malt) là rượu mạch nha (malt) thay vì gọi là whisky.

Malt không hẳn là ngon hơn whisky pha trộn, nhưng các loại rượu whisky được coi trọng nhất và đắt nhất của Scotland đều là loại rượu đơn cất này.

Rượu pha trộn thì êm hơn, dễ uống hơn, còn rượu malt khó uống hơn.

Các vùng sản xuất whisky

Hầu hết rượu mạch nha đến từ ba vùng sản xuất whisky chính.

Vùng Highlands chiếm khoảng nửa phía bắc của Scotland và vùng Speyside thuộc đông bắc Scotland đều dễ tiếp cận từ những thành phố lớn, và whisky từ những vùng này cũng khá dễ uống đối với những người mới làm quen với món rượu mạch nha vì vị êm, hương vị tinh tế thoảng mùi cây cỏ rất đặc trưng.

Vùng thứ ba là đảo Islay, là hòn đảo nằm xa nhất về phía nam của cụm đảo Inner Hebrides ở ngoài khơi phía tây Scotland, cách bờ biển Bắc Ireland khoảng 30 km.

Nếu bạn là người ưa chuộng whisky mạch nha thì có lẽ thế nào trong tủ rượu của bạn cũng có ít nhất một chai xuất xứ từ Islay.

Thế còn nếu bạn nếm thứ whisky Scotland lần đầu tiên và ngay lập tức thấy khó chịu vì vị như ám khói, như dược phẩm hoặc tàn thuốc, thì đó có lẽ cũng là whisky của vùng Islay.

Rượu whisky vùng Islay mang vị đặc trưng của than bùn – vốn được dùng để hun khô lúa mạch nhằm tạo ra whisky. Đây cũng là thứ được người Scotland dùng để sưởi ấm nhà.

Kết quả là nó cho ra thứ sản phẩm gây phân cực mạnh mẽ. Những người ưa sự thuần khiết thì cho rằng mùi than bùn làm át đi mất mùi whisky thực sự, nhưng những người thích thú mùi này thì trở nên nghiện và còn muốn càng đậm hương than bùn càng tốt.

Lượng than bùn được sử dụng để chế whisky được thay đổi rất đa dạng, tùy vào lò nấu.

Bruichladdich là lò rượu duy nhất tại Islay được biết đến với các sản phẩm whisky không có vị khói.

Laphroaig thì lại chuyên về các sản phẩm đậm vị than bùn tới mức không giấu đi đâu được.

Dân uống rượu vang thường thích nói về điều kiện môi trường, điều kiện địa lý và địa chất học, hay loại nho được dùng để chế biến có tác động ra sao tới chất lượng, hương vị độc đáo của một loại vang nào đó. Tuy nhiên, ngay những người sành sỏi nhất cũng không dễ gì đoán trúng được chính xác xuất xứ của một loại vang nếu chỉ cho bịt mắt nếm rượu.

Thế nhưng, với whisky vùng Islay thì ngay cả ‘tay mơ’ cũng có thể nhận biết được gốc tích rượu.

Tôi chưa bao giờ uống một món đồ uống nào có hương vị thể hiện được đầy đủ về nơi sản xuất đến vậy. Whisky vùng Islay thực sự mang mùi vị của Islay – những bãi than bùn ở khắp nơi trên đảo, mùi khói và bếp lửa sưởi ấm những mùa đông dài vô tận, và vị mặn của biển.

Islay là nơi khắc nghiệt, thường xuyên hứng chịu giông bão và gió giật từ biển.

Hai ngôi làng chính trên đảo là Bowmore và Port Ellen, phần còn lại của đảo chủ yếu là nơi sinh sống của cừu và chim chóc, phủ đầy than bùn.

Các bãi than bùn được hình thành qua hàng nghìn năm trong những điều kiện thời tiết lý tưởng nằm trải dài nhiều dặm trên đảo.

Di chuyển trên hòn đảo dài 25 dặm này bằng phương tiện công cộng là một cơn ác mộng, còn tự lái xe đi thăm các xưởng làm rượu thì chuyến đi sẽ rất vô vị.

Thế là trong ba ngày ở Islay, tôi được những người dân địa phương tốt bụng đưa từ những bờ biển đầy gió đến tám xưởng làm rượu trên đảo và nếm thử hàng chục loại whisky nồng mùi khói.

Đối với tôi, các xưởng rượu thật kỳ diệu. Đây là nơi mà thuật giả kim kết hợp với khoa học để tạo ra những thành phẩm tuyệt vời.

Chúng cũng là viện bảo tàng của các mùi vị, nơi mà mỗi phòng có một vị rất đặc trưng.

Một chuyến thăm các xưởng rượu tại đây cũng khá rẻ, chỉ từ 5 tới 7 bảng Anh cho một vòng tham quan cơ sở sản xuất và nếm thử rượu nguyên chất, cực mạnh (cask-strength whisky) – là loại whisky chưa pha thêm nước – trong chiếc ly nhỏ trước khi được đem đi đóng chai.

Nhiều xưởng rượu có giá nếm đắt hơn, từ 25 bảng trở lên, nhưng khi đó bạn sẽ được thử những loại whisky hiếm lấy thẳng từ thùng rượu ra, thậm chí có cả những loại whisky hiếm mà bạn khó có thể tìm ở những nơi khác hoặc sẽ không bao giờ có cơ hội thử một lần nữa.

Loại whisky mà tôi thích nhất khi nếm thử trên đảo Islay là Lagavulin. Chỉ cần bỏ ra 12 bảng, tôi được thử loại whisky 8 năm tuổi – vốn vẫn còn quá non để có thể đóng chai (hương vị không mấy dễ chịu cho thấy việc trữ rượu trong thùng qua chừng đó năm đóng vai trò quan trọng tới mức nào).

Tôi cũng được thử một loại whisky đóng chai có tuổi đời gấp đôi, là loại đã được trữ trong thùng bourbon 16 năm rồi được chuyển sang thùng sherry vài tháng, và một chai rượu malt 30 năm tuổi, loại thường có giá tới 50 bảng Anh một ly nhỏ trong các quán bar nếu như bạn may mắn kiếm được thứ đó trong quán.

Hầu hết các loại rượu malt phải đạt ít nhất 10 năm tuổi, và nhìn chung là càng lâu năm thì càng đắt.

Cách gọi đồ trong quán rượu

Nhân tiện nói đến các quán bar, có một số quy tắc ta cần tuân theo khi gọi rượu mạch nha tại Scotland.

Trước hết, đừng gọi chúng là Scotch, mà hãy gọi là whisky hoặc malt (tức rượu mạch nha).

Thứ hai, nếu không muốn bị mọi người xem là kẻ ngớ ngẩn thì bạn đừng gọi rượu malt có bỏ đá.

Đá làm tê lưỡi và tan ra rất nhanh. Cách đúng là phải uống trơn, hoặc chỉ rỏ một giọt nước vào để hương vị tỏa ra. Chỉ nên uống với đá khi bạn dùng loại blended whisky (rượu pha trộn) hoặc thời tiết nóng gắt bên ngoài (điều khó xảy ra tại Scotland, nơi mà mùa hè là thứ bí ẩn không kém gì sự tích quái vật Hồ Loch Ness).

Sau chuyến đi Islay, tôi chỉ gọi rượu mạch nha không có đá, ngay cả trong cái nóng mùa hè tại Brooklyn.

Tôi biết rằng chỉ cần nhấm nháp chai Lagavulin 16 năm tuổi đó một lần nữa, mình sẽ được đưa trở lại trở lại hòn đảo Islay đầy gió, núi và những bãi biển đầy than bùn.

Bản gốc bài viết đã được đăng trên BBC Travel .